Çene Eklem Hastalıkları

Çene kayması, çene çıkması gibi isimlerle anılan, çene ekleminden meydana gelen, eklem içi veya dışı patolojiler sonucunda oluşan eklem işlevlerindeki bozukluklardır. Çene ekleminde görülen rahatsızlıklar; diş, yanak, dudak, tükürük bezleri, baş ve boyun kasları ve ligamentlerden oluşan sistemi etkiler. 

Belirtileri Nelerdir?

Çene eklemi hastalığı olan kişilerde genellikle; çene ağrısı, çene eklemi ağrısı, çene kayması gibi belirtiler ortaya çıkar. Bazı durumlarda  çene çıkması ya da çene kilitlenmesi belirtiler de kendini gösterebilir. 

Çok sık karşılaşılan,en tipik belirtilerden biri de; hastanın sabah kalktığında çenelerinin yan tarafında ağrı, yorgunluk, çene kısıtlaması hissetmeleridir. Bu gibi durumlarda kişi ağzını açma sırasında çenede ağrı hissedebilir veya ağzını hiç açamayabilir. Gün içerisinde çene eklemi ağrısı bazen geçebilir bazen de günün ilerleyen saatlerinde ortaya çıkabilir.  

Çiğneme kasları veya çene eklemi yapısını etkileyen sorunların tümü temporamandibular eklem düzensizlikleri olarak değerlendirilir. Çene eklemi ağrısı, ağız açmada sınırlılık veya sapma, eklemden gelen ses en yaygın klinik belirtilerindendir.

Çenede Kilitlenme Nasıl Olur?

Internal arrangement (iç düzenleme) dediğimiz, çene kemiğinin üstünde bulunan kıkırdak dokunun yani diskin öne doğru konumlanmasıyla öne çıkan durumdur. Bu disk öne konumlandığı zaman hasta ağzını açamaz, çenede kısıtlama olur ve çenesi hastalıklı tarafa doğru kayar. Çenede ağrı ve çenede kilitlenme oluşur. 

Çene Eklem Hastalıkları Neden Oluşur?

Çene eklemi hastalıklarının oluşum nedeni tam olarak bilinmemektedir. 

• Diş sıkma 
• Gıcırdatma 
• Diş eksikliği 
• Tek taraflı çiğneme  
• Parafonksiyonlar 
• Hatalı yapılmış protezler 
• Travma 
• Çene kemiklerindeki ortodontik bozukluklar gibi nedenler bu hastalığa neden olabilir. 

Bahsi geçen bozuklukları olup da çene eklemi rahatsızlığı olmayan hastalara da sıklıkla rastlanabilir. Bu da bize yapısal bazı bozuklukların da çene eklemi hastalıklarının oluşumuna katkı sağladığını göstermektedir.

Çene Eklem Hastalıkları Nasıl Tedavi̇ Edi̇li̇r?

Çene eklemi hastalıklarının tedavisi, çene cerrahı tarafından yapılan klinik ve radyolojik incelemeler sonucu konulan tanıya göre yapılır. Tanı sonucunda hasta, hareket kısıtlaması, diyet, egzersiz, ilaç veya cerrahi işlemlerle tedavi edilir. 

Öncelikle rahatsızlığa yol açan nedenlerin belirlenmesi ve ortadan kaldırılması hedeflenir. 

Çene eklemi veya çene kayması tedavisinde eklem boşluğuna özel iğnelerle girilerek, kayganlaştırıcı bir maddenin enjeksiyonuyla yıkama (lavaj) işlemi yapılır. Yapılan bu işleme artrosentez denir. 

Ayrıca hastalara oklüzal splint (gece plağı) denen genellikle geceleri önerilen ancak bazı durumlarda tüm gün takması tavsiye edilen splintler yapılabilir. 

Çiğneme kaslarına yapılan botokslarla tedavi edilmesi gereken durumlar da olabilir.

Çene kayması veya çene eklemi hastalığı olan kişilerin çene tedavisinde genellikle konservatif yöntemler tercih ederiz. Hastaların yaklaşık %95 inde konservatif yöntemlerle tedavi ediyoruz. Konservatif yöntem dediğimiz zaman splint veya artrosentez gelmektedir. Tedaviden sonuç almayan düşük orandaki hastanın ameliyatla tedavisine çalışılmaktadır.

Konservati̇f Tedavi̇si̇ Nasıl Yapılmaktadır?

Medikal, İlaç Tedavisi: Eklem rahatsızlığının türüne göre aneljezikler, kas gevşeticiler, antidepresanlar gibi çok çeşitli ilaçlar kullanılır.

Fizik Tedavi: Sıcak kompres uygulamaları, ultrason, elektroterapi ve akupunktur gibi fiziksel uygulamalar bu tedavi şeklinin içinde yer alır.

Ağız içi apareyler: Alt veya üst çeneye ya da her iki çeneye de uygulanan apareylerin bir çok çeşidi vardır.  Bazı tipleri dişlere sabitlenirken, bir kısım aparey takılıp çıkarılacak şekilde dizayn edilmiştir. Ayrıca sabit apareylere ilave olarak ağız dışı kullanılan apareyler de mevcuttur.

Splint (Gece plağı): Kimi zaman çene eklemi hastalıklarının tedavisinde, çene cerrahı oklüzal splint kullanılmasını önerebilir. Diş sıkma veya gıcırdatma gibi bir alışkanlığı varsa gece yatarken takacağı gece plağı önerilmektedir. Şeffaf plastikten yapılan splintler dişlerin aşınmasını önler, kas kasılmalarını ve eklemler üzerine gelen yükü azaltır.

Psikolojik Tedavi: Bazı temporomandibular eklem düzensizliklerinde psikolojik faktörler rol oynar. Stres ile fiziksel semptomlar arasında bir bağ vardır. Stres, fiziksel problemlere neden olabilir. Özellikle kassal sorunları olan hastaların psikiyatrist ile görüşmesi faydalı olacaktır.

Tedavi̇ni̇n Önemi̇ Nedir?

Çene eklemi hastalıkları tedavi edilmezse ilerleyebilir. Başlangıçta hafif ağrı veya kulak önünde klik sesi ile karşılaşırlar. Ancak rahatsızlığın ilerlemesiyle birlikte,  sert bir şey yenildiğinde şiddetli ağrı  veya sabahları ağız açmada kısıtlılık ile karşılaşabilirler. 

“Kapalı kilit” veya “closed lack” dediğimiz bu durumda, hastanın acilen bir çene cerrahına müracaatı gerekir. Bu süreçte hastanın yumuşak veya sıvı besinler tüketmesi, ağrı kesici alması gerekir.

Çene eklemi hastalıkları uzun vadede tedavi edilmediği takdirde, çene ekleminde dejenerasyona ve şikayetlerin uzun süre kronik halde kalmasına neden olur.